गुरुपौर्णिमा – Guru Purnima Information in Marathi

Guru Purnima Information in Marathi: गुरु किंवा शिक्षक यांना नेहमीच हिंदू संस्कृतीत देवाचे स्थान आहे. गुरुपौर्णिमा किंवा व्यास पौर्णिमा हा आपल्या गुरूंचा आभार मानण्याचा आणि कृतज्ञता दर्शविण्याचा दिवस आहे. गुरु हा संस्कृत शब्द शब्दशः ‘जो आपल्याला अज्ञानापासून मुक्त करतो’ असा अनुवाद करतो. आषाढ महिन्यातील हा पौर्णिमेचा दिवस हिंदू वर्षातील सर्वात शुभ दिवसांपैकी एक आहे. या वर्षी 24 जुलै 2021 रोजी भारतात गुरुपौर्णिमा साजरी केली जाईल.

Guru Purnima Information in Marathi

गुरुपौर्णिमा माहिती मराठी (Guru Purnima Information in Marathi)

हा दिवस वेद व्यास यांच्या वाढदिवसानिमित्त देखील स्मरणात आहे ज्यांना पुराण, महाभारत आणि वेदांसारख्या सर्व काळातील काही महत्त्वाच्या हिंदू ग्रंथांचे लेखक म्हणून ओळखले जाते.

अधिकृत नाव गुरुपौर्णिमा
पंथ जैन, हिंदु भक्त आणि बौद्ध शिष्य
महत्त्व आध्यात्मिक शिक्षकांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करणे
परंपरा गुरूची पूजा आणि मंदिर भेट गुरु पूजा
तारीख आषाढ पौर्णिमा (जून-जुलै)
2020 तारीख 5 जुलै (रविवार)
2021 तारीख 24 जुलै (शनिवार)
वारंवारिता वार्षिक

गुरुपौर्णिमा बद्दल रोचक तथ्ये (Interesting facts about Guru Purnima)

  1. गुरुपौर्णिमा गुरूंना स्मरून साजरी केली जाते कारण असे मानले जाते की गुरु म्हणजे शिष्य आणि श्रेष्ठत्व यांना जोडणारा दुवा आहे.
  2. शीख गुरु आणि व्यास यांच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.
  3. हा उत्सव दरवर्षी जुलै / ऑगस्ट महिन्यात येतो.
  4. या दिवसाला चातुर्मास असे नाव देण्यात आले आहे.
  5. हा कृतज्ञता दिवस आहे ज्या दिवशी अनुयायी त्यांच्या गुरुंच्या अस्तित्वाची प्रशंसा करतात आणि त्यांचे कौतुक करतात.
  6. ऋषी मुनींनी वेद, पुराण, श्रीमद्भागवत, महाभारत इत्यादी असंख्य ज्ञानपूर्ण ऐतिहासिक पुस्तके उपलब्ध करून दिल्याबद्दल त्यांचे आभार मानतात.
  7. दत्तात्रेय हे खरोखरच महान संत व्यास ज्यांना गुरुंचे गुरु मानले जाते त्यांच्याशिवाय इतर कोणीही शिकवले नाही.
  8. हा दिवस ताजी पिके घेण्याच्या आणि जोरदार पाऊस पाडण्याच्या शेतकर्‍यांच्या इच्छेला समर्पित आहे.
  9. या विशिष्ट दिवशी, सन्मान दर्शविण्यासाठी सकाळची सुरुवात स्वतःच्या गुरूच्या चरणांची पूजा केल्याने होते.
  10. त्यानंतर दिवस गाण्यांबरोबरच वातावरणात मोठ्या भक्तीने भरण्यासाठी विविध कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
Also Read:  गणेश चतुर्थी - Ganesh Chaturthi Information in Marathi

गुरुपौर्णिमेचा इतिहास (History of Guru Purnima)

गौतम बुद्ध बोधगया येथून त्यांच्या ज्ञानार्जनानंतर 5 आठवड्यांनी सारनाथ येथे गेले. ज्ञानप्राप्ती होण्यापूर्वी त्यांनी आपली तपश्चर्या सोडून दिली. त्यांचे पूर्वीचे साथीदार, पववर्गिका त्यांना सोडून सारनाथमधील इपाटणाला गेले.

ज्ञानप्राप्ती झाल्यावर बुद्धांनी युरुविलाव्ह सोडला आणि त्यांना शिकवण्यासाठी इपाटाणचा प्रवास केला. ते त्याच्याकडे गेले कारण त्यांनी आपल्या आध्यात्मिक सामर्थ्याचा उपयोग करून पाहिले की त्यांचे पाच माजी साथीदार धर्म पटकन समजू शकतील. सारनाथ येथे जात असताना गौतम बुद्धांना गंगा पार करावी लागली. जेव्हा राजा बिंबिसाराने हे ऐकले, तेव्हा त्याने तपस्वी लोकांसाठी असलेला टोल रद्द केला.

जेव्हा गौतम बुद्धांना त्यांचे पाच माजी साथीदार सापडले, तेव्हा त्यांनी त्यांना धर्मक्राप्रवर्तन सूत्र शिकवले. ते समजले आणि प्रबुद्धही झाले. त्यांनी आषाढी पौर्णिमेच्या दिवशी, मधुर संघाची स्थापना केली. त्यानंतर बुद्धांनी आपला पहिला पावसाळा मुलानाथधुती येथे सारनाथ येथे घालवला.

भिक्षू संघात लवकरच 60 सदस्य झाले आणि मग बुद्धांनी त्यांना एकट्याने प्रवास करण्यास व धर्म शिकवण्यासाठी सर्व दिशेने पाठविले. हे सर्व भिक्षु अरहत होते.


गुरुपौर्णिमेचे महत्त्व (Importance of Guru Purnima)

वर्षाचा हा असा काळ होता जेव्हा आदियोगीचे लक्ष त्याच्या पहिल्या सात शिष्यांकडे – आताचे सप्तरशींवर गेले. योगिक परंपरेत शिवची उपासना देव म्हणून केली जात नाही, तर त्यांना आदियोगी – पहिला योगी मानले जाते आणि आदिगुरू म्हणून ज्यांना योगशास्त्रांचे मूळ उद्भवलेले पहिले गुरु मानले जाते.

तर, आम्ही त्या महिन्यात असतो जेव्हा एक तपस्वी आणि योगी जो त्याच्या आजूबाजूच्या गोष्टींशी पूर्णपणे न जुळलेला असताना, त्यात सामील होऊ लागला होता. हळू हळू त्याचा अनुभव सांगण्याचा हेतू या महिन्यात उमलू लागला.

सप्तरिशींनी त्याच्याकडे लक्ष न देता, चौसष्ट वर्षांपासून काही सोप्या तयारीच्या पद्धती केल्या. त्यानंतर, सूर्याकडे उत्तरेकडून दक्षिणेकडील भाग – ज्याला भारतीय संस्कृतीत दक्षिणायन म्हणतात – अदियोगी यांनी पाहिले की हे सात लोक चमकणारे प्राणी बनले आहेत. त्यानंतर, अठ्ठावीस दिवसांपर्यंत ते त्यांचे लक्ष भंग करु शकले नाही. त्यांचे दुर्लक्ष झाले नाही.

Also Read:  गणेश चतुर्थी - Ganesh Chaturthi Information in Marathi

मग, उन्हाळ्यातील सर्वात मोठ्या दिवसानंतर पहिल्या पौर्णिमेला, त्यांनी शिकवण्याचा निर्णय घेतला. त्याने गुरु होण्याचा निर्णय घेतला. म्हणून या पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमा म्हणून संबोधले जाते. म्हणून या महिन्याला असा महिना म्हणून पाहिले जाते जिथे अगदी ह्रदयहित तपस्वीसुद्धा दुर्लक्ष करू शकला नाही आणि तो दयाळू झाला. ज्याने स्वत: ला अशा प्रकारे कठोर केले होते की जग त्याला कधीही स्पर्श करू शकत नाही, तो दयाळू झाला आणि त्याला शिक्षक किंवा गुरु होण्यासाठी भाग पाडले गेले जो त्याचा अजिबात हेतू नव्हता.

तर, हा महिना गुरुची कृपा प्राप्त करण्यासाठी आणि प्रक्रियेत स्वत: ला ग्रहणशील बनवण्याचा सर्वोत्तम काळ आहे.


गुरुपौर्णिमा कशी साजरी करावी? (How to celebrate Guru Purnima?)

गुरू पौर्णिमेचा उत्सव आध्यात्मिक क्रियांनी दर्शविला जातो आणि त्यामध्ये गुरुच्या सन्मानार्थ धार्मिक विधी समाविष्ट होऊ शकतात; ज्याला गुरुपूजा असेही म्हटले जाते. गुरु पौर्णिमेच्या दिवशी इतर कोणत्याही दिवसापेक्षा हजार वेळा जास्त सक्रिय असल्याचे सिद्धांत म्हटले जाते. गुरु हा शब्द गु व रु या दोन शब्दांतून आला आहे. संस्कृत मूळ गु म्हणजे अंधकार किंवा अज्ञान, आणि रु अंधकार दूर करण्याचा अर्थ दर्शविते. म्हणूनच, एक गुरू आपल्या अज्ञानाचा अंधकार दूर करतो.

गुरुंना जीवनाचा सर्वात आवश्यक भाग मानतात. या दिवशी शिष्य पूजा करतात किंवा त्यांच्या गुरूचा आदर करतात. या महोत्सवाला धार्मिक महत्त्व व्यतिरिक्त भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ आणि अभ्यासकांसाठीही मोठे महत्त्व आहे. विद्यार्थी हा शिक्षक आपल्या शिक्षकांचे आभार मानून तसेच भूतकाळातील शिक्षक आणि विद्वानांचे स्मरण करून हा दिवस साजरा करतात.


उपवास आणि मेजवानी आणि खाद्य संस्कृती (Fasting & feasting and food culture)

बरेच लोक दिवसा उपास करतात आणि मीठ, तांदूळ, मांसाहारी पदार्थ आणि कडधान्ययुक्त इतर जेवण यासारखे पदार्थ खाण्यास टाळतात. फक्त दही किंवा फळे खाण्याची परवानगी असते. संध्याकाळी पूजा करून उपोषण करतात. मंदिरांमध्ये ताजे फळे आणि गोड दही असलेले प्रसाद आणि चारणमृत वितरीत केली जातात. बहुतेक कुटुंबेही गुरु पौर्णिमेवर शाकाहारी आहाराचे पालन करतात, खिचडी, पुरी, हलवा इ पदार्थ आणि सोन पापडी, बर्फी, लाडू, गुलाब जामुन इत्यादी मिठाई खातात.

Also Read:  गणेश चतुर्थी - Ganesh Chaturthi Information in Marathi

गुरुपौर्णिमेच्या शुभेच्छा आणि संदेश 2021 (Happy Guru Purnima 2021 Wishes and Messages)

  1. गुरु ब्रह्मा गुरुर्विष्णू गुरू देवो महेश्वरा, गुरु साक्षात परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः। गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!
  2. हा एक अतुलनीय प्रवास आहे ज्यात गुरु आपल्याला दृश्यापासून अदृश्य, भौतिकतेपासून ते दैवीकडे, मुदतीपासून अनंतकाळपर्यंत नेतो. माझे गुरु असल्याबद्दल धन्यवाद. गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!
  3. आपण माझी प्रेरणा आहात ज्याने मला आयुष्यातील प्रत्येक अडथळ्याशी लढा देण्यास प्रवृत्त केले. हे तुमच्याशिवाय शक्य झाले नसते. गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!
  4. आपल्या गुरूंनी दर्शविलेल्या मार्गाचे अनुसरण करा. प्रकाशरूपी यश तुमचेच आहे, आपण आपल्या जीवनातील तारा व्हाल. गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!
  5. तुम्ही मला माझी खरी ओळख करून दिली आणि मला योग्य मार्ग दाखवला. माझ्या अस्तित्वाची जाणीव करून दिल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्हाला गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!
  6. एखाद्या गुरूचा उद्देश स्वत: च्या प्रतिमेमध्ये असलेला शिष्य निर्माण करणे नव्हे तर स्वत: ची प्रतिमा निर्माण करू शकणार्‍या शिष्यांचा विकास करणे हा असतो. गुरु पौर्णिमेच्या हार्दिक शुभेच्छा!

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

तुम्ही गुरु पौर्णिमेला उपवास करता का?

पौर्णिमा व्रत म्हणजे “उपवास” होय. पौर्णिमेच्या दिवशी किंवा पौर्णिमा तिथीच्या आधी असलेल्या चतुर्दशीच्या आदल्या दिवसापूर्वी अनेक भक्त या शुभ प्रसंगासाठी उपवास करतात. पौर्णिमेला प्रार्थना करुन उपवास संपवता येतो. - या उपवासासाठी कोणतीही विशेष पूजा किंवा आहार नाही.

गुरुपौर्णिमेसाठी काय दान करावे?

या शुभ दिवशी बरेच लोक अन्न आणि कपड्यांचे दान करतात. लोक 'ब्राह्मणांना' अन्नदान करतात आणि गरजू आणि गरीब लोकांना देखील आहार देतात. आरोग्यवान, श्रीमंत आणि समृद्ध जीवन मिळवण्यासाठी आणि गुरुंचा दिवंगत आशीर्वाद घेण्यासाठी हे दान केले जाते.

शिक्षक दिन आणि गुरुपौर्णिमेमध्ये काय फरक आहे?

आषाढ महिन्याच्या पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमा साजरी केली जाते. या दिवशी 'गुरू' चा सन्मान केला जातो व गुरूंना भेटवस्तू दिल्या जातात माणसाच्या आयुष्यात गुरु कोणीही असू शकतो त्याचे आईवडील, त्याचे नातेवाईक, त्याचे मित्र, इ. शिक्षक दिन हा एक दिवस आहे ज्या दिवशी विद्यार्थी त्यांना शिक्षकांचा सन्मान करतात व भेट देऊन त्यांचा सत्कार करतात, असे शिक्षक जे विद्यार्थ्याला योग्य मार्गदर्शन देऊन त्याचे जीवन घडवतात.


Share: 10

About Author:

Marathi Encyclopedia ही अशी जागा आहे, जिथे तुम्हाला सर्व प्रकारची माहिती उत्तम रीतीने मराठीमध्ये उपलब्ध करून देण्याचा आम्ही पुरेपूर प्रयत्न करतो. आम्ही नेहमी तुम्हाला खरी आणि खात्रीपूर्ण माहिती पुरवतो.

Leave a Comment