काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान – Kaziranga National Park Information in Marathi

Kaziranga National Park Information in Marathi काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान हे भारतातील सर्वात मोठ्या व महत्त्वपूर्ण राष्ट्रीय उद्यानांपैकी आहे. आसाम राज्यातील गोलाघाट आणि नागाव जिल्ह्यात हे उद्यान आहे. उद्यान सुमारे 170 चौरस मैलांच्या क्षेत्रामध्ये पसरलेले आहे.

Kaziranga National Park Information in Marathi

Kaziranga National Park Information in Marathi काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान माहिती मराठी

काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान एक शिंगे असलेल्या गेंडयासाठी प्रसिद्ध आहे. हे उद्यान मोठ्या संख्येत असलेल्या एक शिंगे असलेल्या गेंड्यांचे आश्रयस्थान आहे, येथे कोणीही त्यांना इजा करू शकत नाही किंवा मारू शकत नाही. 1974 मध्ये, काझीरंगा भारतातील राष्ट्रीय उद्यान असल्याचे घोषित करण्यात आले.  तोपर्यंत ते पूर्वोत्तर राज्यातील एक आरक्षित वन होते.

ठिकाण गोलाघाट आणि नागाव
जवळचे शहर गोलाघाट, नागाव, फुरकाटींग
समन्वय 26 ° 40′उत्तर 93 ° 21′ पूर्व
क्षेत्रफळ 430 चौ.किमी (170 चौ.मैल)
स्थापना 1908
प्रशासकीय संस्था आसाम सरकार, भारत सरकार
जागतिक वारसा स्थान 1985 पासून युनेस्कोद्वारे जागतिक वारसा स्थान

काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान हे इतर अनेक वनस्पती आणि प्राण्यांचे सुरक्षित घर आहे जेथे ते राहतात आणि कोणतीही भीती न बाळगता फिरतात. ते उद्यानास भेट देणाऱ्या पर्यटकांना एक अद्भुत अनुभव देतात आणि हे आपल्या राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेत देखील भर घालते.


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाविषयी रोचक तथ्ये (Interesting Facts About Kaziranga National Park)

  1. आफ्रिकेव्यतिरिक्त जगातील मोजक्या ठिकाणांपैकी काझीरंगा एक आहे, ज्यामध्ये बिबट्या आणि रॉयल बंगाल टायगर्स सारख्या प्राण्यांच्या अनेक जाती आहेत.
  2. नवीनतम गेंडा जनगणनेनुसार काझिरंगा मधील गेंड्यांची लोकसंख्या 2,413 आहे.
  3. काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानामध्ये जगातील वाघांची सर्वाधिक घनता आहे.
  4. काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान हे गिधाडांच्या सात प्रजातींचे घर होते, परंतु सद्यस्थितीत त्यापैकी फक्त चारच प्रजाती जिवंत राहिल्या आहेत.
  5. या राष्ट्रीय उद्यानाच्या अस्तित्वाचे श्रेय मेरी कर्झनला जाते. त्या ब्रिटीश व्हायसराय, लॉर्ड कर्झनची पत्नी होत्या. काझीरंगाला राखीव जंगलात रूपांतरित करण्याचा विचार त्यांनीच मांडला होता.
  6. आपण हत्तीच्या माथ्यावरुन दूरवरचे उंच भागही पाहू शकतो. म्हणूनच हे उद्यानाची सैर करण्यासाठी एलिफंट सफारी हा सर्वात चांगला मार्ग आहे.
  7. काझीरंगा स्थानिक पातळीवर लाल शेळ्यांची (हरण) भूमी म्हणूनही ओळखले जाते. म्हणूनच त्याचे नाव काझी आणि रंगा या शब्दावरून पडले आहे.
  8. दुसर्‍या आख्यायिकेनुसार, हे नाव एका प्रेमळ प्रेमकथेमुळे पडले आहे असे मानले जाते. या प्रेमकथेत रंगा नावाची मुलगी आणि कार्बी अँगलॉंग येथील काझी नावाच्या युवकाच्या प्रेमात पडली होती.
  9. हे एकमेव ठिकाण आहे जेथे आपणास पूर्व दलदल हरिण आढळते. ‘बारासिंगा’ म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या या प्रजाती सहा फूट उंचीपर्यंत वाढू शकतात.
  10. बर्डलाइफ इंटरनेशनल द्वारा हे महत्त्वपूर्ण पक्षीक्षेत्र म्हणून ओळखले गेले आहे.
Also Read:  अजिंठा लेणी - Ajanta Caves Information in Marathi

 


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाचा इतिहास (History Of Kaziranga Park)

आसाम राज्यातील गोलाघाट आणि नागाव जिल्ह्यात असलेले काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान २० व्या शतकाच्या सुरुवातीस बनवले गेले. जेव्हा लॉर्ड कर्झनची पत्नी असलेली अमेरिकन महिला ‘बॅरोनस मेरी व्हिक्टोरिया लेटर कर्झन’ यांनी 1904 या वर्षी काझीरंगाला भेट दिली.

त्या काळात काझीरंगा गेंडाच्या प्रचंड लोकसंख्येसाठी खूप नामांकित होते, परंतु तिथल्या प्रवासादरम्यान मेरी कर्झनला जंगलात कुठलेही गेंडे दिसले नाही, त्याऐवजी फक्त खूरांचे निशान दिसले. असे असले तरी, प्रसिद्ध आसामी प्राण्यांचा ट्रॅकर बलाराम हजारिकाने बॅरोनेस कर्झनला पटवून दिले की वन्यजीव संवर्धनासाठी तातडीची आवश्यकता आहे.

त्यानंतर, त्यांनी आपला पती लॉर्ड कर्झनला गेंडयाच्या संरक्षणासाठी कारवाई करण्यास सांगितले आणि लॉर्ड कर्झनने 4 नोव्हेंबर, 1904 रोजी काझीरंगाला राखीव जंगलात रूपांतरित करण्याची सूचना केली. नंतर सप्टेंबर 1905 रोजी काझीरंगा रिझर्व फॉरेस्टच्या स्थापनेच्या त्या प्रस्तावाची औपचारिक कागदपत्रे बनवली गेली. 1 जून 1905 रोजी, काझीरंगाच्या 232 कि.मी. क्षेत्राला राखीव जंगलात रूपांतरित केले गेले.


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानात आढळणारे प्राणी (Animals found in Kaziranga National Park)

स्थानिक पश्चिम घाटातील प्राइमेट्स आणि नवीन सापडलेल्या अरुणाचल मकॅकचा अपवाद वगळता या उद्यानात मोठ्या प्रमाणात विविध प्राइमेट्स आहेत. यामध्ये बंगालमधील संवेदनशील आणि दुर्मिळ प्रजाती स्लो लॉरीस, आसामी मकाक,  सोनेरी लंगूर आणि भारतात आढळणारा एकमेव बिनाशेपटीचा वानर – हूलॉक गिबन यांचा समावेश आहे.

1972 च्या जनगणनेदरम्यान काझीरंगात सुमारे 30 बंगाल वाघांची लोकसंख्या होती, जी 2000 च्या जनगणनेत वाढून 86 झाली होती. यामुळे काझिरंगा जगातील सर्वाधिक वाघांची घनता (0.2 वाघ / चौ.किमी) असलेले संरक्षित क्षेत्र बनले आणि काझीरंगा औपचारिकरित्या 2006 मध्ये व्याघ्र प्रकल्प बनला.

स्लोथ अस्वल, जंगली मांजर, फिशिंग मांजर आणि बिबट्या मांजरीलाही या उद्यानात निवास आहे. इतर छोट्या सस्तन प्राण्यांमध्ये दुर्मिळ हिस्पिड ससा आणि भारतीय करड्या मुंगूस, लहान भारतीय मुंगूस, मोठा भारतीय नाग, लहान भारतीय नाग, बंगाल कोल्हा, सुवर्ण जॅकल, चायनीज पँगोलिन, इंडियन पँगोलिन, हॉग बॅजर, चायनीज फेरेट बॅजर, विशिष्ट फ्लायिंग गिलहरी आणि वटवाघळं यांचा समावेश आहे.

Also Read:  अजिंठा लेणी - Ajanta Caves Information in Marathi

काझीरंगाच्या नद्या (विशेषत: ब्रह्मपुत्रांच्या समीप प्रदेश) अंध आणि अत्यंत धोकादायक गंगेस डॉल्फिनचे (Ganges dolphin) घर आहे.


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानात आढळणाऱ्या वनस्पती (Plants Found in Kaziranga National Park)

काझीरंगाच्या समृद्ध हिरवळीत हत्ती गवत, उस आणि भाले गवत यासारख्या उंच वनस्पतीसह कुंभी, कापसाचे झाड, भारतीय हिरवी फळे येणारे एक झाड आणि हत्ती सफरचंद यासारख्या झाडांच्या विखुरलेल्या वनस्पतींचा समावेश आहे. काझीरंगा उद्यानातील हिरवळीची विपुलता म्हणजे ब्रम्हपुत्र नदीचा वार्षिक पूर, शाकाहारी प्राण्यांच्या चरणामुळे गवत नैसर्गिकरित्या सुव्यवस्थित होणे आणि जमिनीची सुपीकता राखणारी सदाहरित वनस्पती होय.

शिवाय काझीरंगाचे वैभव म्हणजे सुंदर फुलांच्या रांगा असलेली फुलझाडे, सौंदर्य समृद्ध करणारे पाण्यावरील कमळाचे मुबलक आवरण उद्यानाचे सौंदर्य वाढवण्यास मदत करते. जंगलातील पाणवठ्यांमध्ये जलीय वनस्पती बर्‍याचदा पाण्याचे शरीर पूर्णपणे झाकून ठेवतात. तथापि, मोठ्या प्रमाणात पूर आल्यास त्या वाहून जातात.


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानातील वन्यजीव सफारी (Kaziranga National Park Wildlife Safari)

आपल्याला माहितच असेल की जीप किंवा हत्ती सफारी ही जंगले किंवा वाळवंटातील अनपेक्षित मार्ग आणि अनपेक्षित नैसर्गिक क्षितिजे शोधण्याचा एकमेव व्यवहार्य पर्याय आहे. अशाच सफारींपैकी एक म्हणजे जंगल सफारी. काही वन्यजीव प्रेमींनी याला वेगळ्या प्रकारे परिभाषित केले आहे; ते याला फॉरेस्ट ट्रेल, नेचर वॉक किंवा ट्रेकिंग म्हणतात. जंगल सफारी म्हणजे वन्यजीवांबद्दलचे आपले प्रेम प्रकट करण्याचा एक मार्ग आहे. हा मार्ग आपल्याला राष्ट्रीय उद्याने, अभयारण्ये आणि संरक्षित क्षेत्राच्या खोलवर घेऊन जातो. थोडक्यात जंगल सफारी म्हणजे या वसुंधरेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि तिला धन्यवाद देण्याचा एक उत्तम मार्ग आहे.

हत्ती सफारी (Elephant Safari)

काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानातील हत्तीची सफारी हा जंगलातील सखोल सौंदर्य शोधण्याचा एक चांगला मार्ग आहे. यात आपण 9 फूट उंचीवर म्हणजे हत्तीच्या पाठीवर बसून उद्यानातील सौंदर्याचा आनंद घेतो. काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाला भेट देऊन हत्ती सफारी न करणे अपूर्ण मानले जाते. खुल्या मैदानावर मुक्तपणे फिरण्याची संधी मिळाल्यामुळे ही सफारी प्रवाश्यांसाठी विशेष समजली जाते.

Also Read:  अजिंठा लेणी - Ajanta Caves Information in Marathi

जीप सफारी

काझीरंगामधील वन्यजीवांवरील नवीन प्रेमाचा शोध घेण्यासाठी जीप सफारी हा आणखी एक व्यवहार्य पर्याय आहे. जीप हे मुळात चारचाकी बिना छप्पराचे वाहन आहे. हत्ती सफारीपेक्षा वेगळा असा जीप सफारी हा काझीरंगा जंगलातील गुप्त रहस्य शोधण्याचा काही वेगवान आणि सोपा मार्ग आहे. जीप सफारी हे देखील काझीरंगामधील महत्वाचे आकर्षण आहे. वन्यजीव प्रियकर तसेच अस्सल प्रवासीदेखील जीप सफारी पसंत करतात कारण कमी कालावधीत जास्तीत जास्त सौंदर्याचा आनंद घेता येतो. त्यासाठी नेहमीच अ‍ॅडव्हान्स परमिट मिळवणे फायद्याचे ठरते.


काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाला भेट देण्यासाठी उत्तम वेळ (Best Time To Visit Kaziranga National Park)

काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानात अनुक्रमे उन्हाळा, हिवाळा आणि पावसाळा या तिन्ही हंगामांचा अनुभव वेगवेगळा आणि अद्भुत आहे. नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी दरम्यान हिवाळ्याच्या हंगामात सौम्य आणि कोरडे वातावरण असते. मार्च ते मे दरम्यान उन्हाळा हंगाम असतो तर पावसाळा हंगाम जून ते सप्टेंबर दरम्यान असतो. दरवर्षी पावसाळ्यात ब्रह्मपुत्र नदीला पूर येतो, त्यामुळे या विशिष्ट हंगामात उद्यानाचे मुख्य क्षेत्र प्रवेश करण्यायोग्य नसते.

नोव्हेंबर ते एप्रिल या महिन्यात उद्यानास भेट देण्याचा सल्ला दिला जातो ज्यामुळे उद्यानातील सर्व वन्यजीवांचे परिपूर्ण दर्शन घडते. सहलीचा आनंद घेण्यासाठी काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाला भेट सर्वोत्तम काळ म्हणजे नोव्हेंबर आणि एप्रिलच्या दरम्यान आहे.


काय शिकलात?

आज आपण Kaziranga National Park Information in Marathi काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान माहिती मराठीत पहिली आहे. पोस्ट वाचल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद.


Share: 10

About Author:

Marathi Encyclopedia ही अशी जागा आहे, जिथे तुम्हाला सर्व प्रकारची माहिती उत्तम रीतीने मराठीमध्ये उपलब्ध करून देण्याचा आम्ही पुरेपूर प्रयत्न करतो. आम्ही नेहमी तुम्हाला खरी आणि खात्रीपूर्ण माहिती पुरवतो.

Leave a Comment