टेनिस – Tennis Information in Marathi

Tennis Information in Marathi टेनिस हा लोकप्रिय खेळांपैकी एक आहे जो एका प्रतिस्पर्धी (एकेरी) विरुद्ध किंवा दोन खेळाडूंच्या प्रत्येकी दोन (दुहेरी) प्रतिस्पर्ध्यांविरुद्ध वैयक्तिकरित्या खेळला जाऊ शकतो. प्रत्येक खेळाडू एक टेनिस रॅकेट वापरतो जी मजबूत दोरीने जाळीच्या स्वरुपात असते जिचा वापर प्रतिस्पर्ध्याच्या कोर्टात टेनिस रबर बॉल मारण्यासाठी केला जातो. बॉलला अशा प्रकारे मारले जाते जेणेकरून प्रतिस्पर्धी वैधरीतीने परतावा खेळू शकणार नाही. जो खेळाडू बॉल परत मारण्यास असक्षम ठरतो त्याच्या प्रतिस्पर्ध्याला काही गुण भेटतात.

Tennis Information in Marathi

अनुक्रमणिका ( Show )

Tennis Information in Marathi टेनिस खेळाची माहिती मराठी

टेनिस हा एक ऑलिम्पिक खेळ आहे आणि तो समाजातील सर्व स्तरांवर आणि सर्व वयोगटात खेळला जातो. जो कोणीही रॅकेट धरु शकतो अगदी व्हीलचेयरवर असणारा खेळाडूही तो हा खेळ खेळू शकतो. टेनिस या आधुनिक खेळाची सुरुवात इंग्लंडच्या बर्मिंघममध्ये 19 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात लॉन टेनिस म्हणून झाली. या खेळाचे क्रोकेट आणि बॉल्स यासारख्या विविध क्षेत्रातील (लॉन) खेळांशी तसेच जुन्या रॅकेट खेळाशीही संबंध जुळलेले आहेत जो आजचा वास्तविक टेनिस खेळ आहे. 19 व्या शतकाच्या काळात, टेनिसला लॉन टेनिस नव्हे तर रियल टेनिस म्हटले जायचे.

सर्वोच्च प्रशासकीय संस्था आंतरराष्ट्रीय टेनिस महासंघ (International Tennis Federation)
सुरुवात 19 वे शतक, इंग्लंड, युनायटेड किंगडम
टेनिस संघ एकेरी किंवा दुहेरी
मिश्रित लिंग होय, स्वतंत्र टूर्स आणि मिश्र दुहेरी
खेळाचा प्रकार आउटडोअर किंवा इनडोअर
साहित्य बॉल, रॅकेट, नेट
खेळाचे ठिकाण टेनिस कोर्ट
खेळाचा स्तर देशांतर्गत किंवा जगभर
ऑलिम्पिक 1896 ते 1924 दरम्यान समर ऑलिम्पिक कार्यक्रमाचा भाग
पॅरालंपिक 1992 पासून समर पॅरालिम्पिक कार्यक्रमाचा भाग

टेनिसबद्दल मजेदार तथ्य (Fun Facts about Tennis)

  1. टेनिसमध्ये रॅकेट वापरण्यापूर्वी, लोक रॅकेट म्हणून त्यांच्या तळहाताचा वापर चेंडूच्या मागे मारण्यासाठी करीत असत.
  2. पिवळ्या टेनिस बॉलच्या आधी पांढरे टेनिस बॉल वापरले जात होते.
  3. सामन्यादरम्यान एखादा खेळाडू सरासरी 3 मैल धावतो.
  4. टेनिसमध्ये ऑलिम्पिक सुवर्णपदक जिंकणार्‍या व्हीनस व सेरेना विल्यम्स या बहिणी आहेत आणि टेनिसच्या इतिहासात असे पहिल्यांदाच घडले.
  5. एक टेनिस बॉल मॅच फक्त 20 मिनिटेच खेळात राहतो.
  6. ग्रँड स्लॅम फायनल मॅच एकदा फक्त 34 मिनिटांतच संपली होती.
  7. जगातील सर्वात जुने टेनिस कोर्ट आजही वापरात आहे.
  8. टेनिसचा उदय फ्रान्समध्ये झाला होता आणि तो ‘जिउ दे पाउम’ नावाच्या खेळावर आधारित होता.
  9. टेनिसमधील स्कोअरिंग सिस्टम घड्याळावर आधारित आहे.
  10. 1907 मध्ये ऑस्ट्रेलियन टेनिसपटू मीता क्लीमा विम्बल्डन स्पर्धा खेळणारी सर्वात कमी वयाची खेळाडू ठरली. जेव्हा तिने या प्रतिष्ठित स्पर्धेत भाग घेतला होता तेव्हा ती फक्त 13 वर्षांची होती.

टेनिसचा इतिहास (History of Tennis)

आधुनिक टेनिसच्या शोधावर बरेच वादंग निर्माण झाले आहेत, परंतु 1873 मध्ये मेजर वॉल्टर क्लॉप्टन विंगफील्ड यांनी परिचय करून दिलेल्या या खेळाला शताब्दीनंतर म्हणजे 1973 मध्ये अधिकृतपणे मान्यताप्राप्त झाली. त्या वर्षी म्हणजे 1873 मध्ये नियमांचे पहिले पुस्तक प्रकाशित केले गेले आणि 1974 मध्ये त्यांच्या खेळावर पेटंटही काढले गेले. परंतु इतिहासकारांनी असा निष्कर्ष काढला की असेच खेळ यापूर्वी खेळले गेले होते आणि पहिला टेनिस क्लब 1872 मध्येच लेमिंग्टनमध्ये इंग्लंडचे हॅरी जेम आणि त्यांच्या साथीदारांनी स्थापित केला होता.


टेनिस खेळाचे नियम (Rules of Tennis)

सर्व प्रथम, एकेरी सामने आणि दुहेरी सामन्यांसाठी टेनिसचे नियम (बहुतेक समान असले तरी) भिन्न आहेत. परंतु त्यावर जाण्यापूर्वी, एकेरी आणि दुहेरीसाठी टेनिस कसे खेळायचे हे शिकण्यापूर्वी सर्व सामान्य टेनिस खेळावरर लागू असलेले काही सामान्य टेनिस नियम आणि नियमांचे पुनरावलोकन करूया.

टेनिसचे सामान्य नियम (General Rules of Tennis)

  1. खेळ सुरू ठेवण्यासाठी चेंडू सीमांच्या आतच पडला पाहिजे. जर एखाद्या खेळाडूने सीमेच्या बाहेर चेंडू मारली तर परिणामी तो खेळाडू आपले गुण गमावतो.
  2. खेळाडू / संघ नेट किंवा पोस्टला स्पर्श करू शकत नाही किंवा प्रतिस्पर्ध्याच्या बाजूने जाऊ शकत नाहीत.
  3. खेळाडू / संघ चेंडू उचलू शकत नाहीत किंवा रॅकेटच्या सहाय्याने चेंडू पकडू शकत नाहीत.
  4. खेळाडू दोनदा चेंडू मारू शकत नाहीत.
  5. चेंडू परत मारण्यापूर्वी खेळाडूंने चेंडूला जाळी पार करण्याची प्रतीक्षा केली पाहिजे.
  6. एक खेळाडू जो दोन टप्पे पडण्यापूर्वी चेंडू परत करत नाही तो गुण गमावतो.
  7. जर चेंडूचा खेळाडूला स्पर्श झाला तर त्याला तो गुण गमावतो.
  8. जर रॅकेट हातातून निसात्ल्यास किंवा तोंडी गैरवर्तन केले तरीही खेळाडू गुण गमावतो.
  9. सीमा रेषेवर पडणारा कोणताही चेंडू चांगला मानला जातो.
  10. चेंडू प्राप्त करणारा खेळाडू चेंडू परत करण्यापूर्वी सर्व्ह प्रथम बाउन्स करणे आवश्यक आहे.
खेळाचे साहित्य (Equipment of game)
  1. रॅकेट (Racquet) – एका रॅकेटमध्ये हँडल, एक फ्रेम आणि दोऱ्या असतात ज्या क्रिस्क्रॉस विणण्याच्या पद्धतीमध्ये बांधलेल्या जातात. रॅकेटच्या फ्रेमची लांबी 32 इंचपेक्षा जास्त नसावी, हँडल 12.5 इंच रुंदीपेक्षा जास्त नसावा आणि पृष्ठभागाची लांबी 15.5 इंचापेक्षा जास्त किंवा रुंदी 11.5 इंचापेक्षा जास्त नसावी. कंप टाळणाऱ्या वस्तू सोडून रॅकेटवर कोणतीही वस्तू किंवा साधने असू शकत नाहीत.
  2. चेंडू – एक टेनिस चेंडू पांढरा किंवा पिवळा रंगाचा असतो, ज्याचा व्यास 2-1/2 ते 2-5/8 इंच आणि 2 ते 2-1 / 16 औंस पर्यंत असू शकतो. चेंडूची लवचिकता आणि एकसमान बाह्य पृष्ठभाग देखील मंजूर वैशिष्ट्यांद्वारे निर्धारित केले जातात.
स्कोअरिंग (Scoring)
  1. गुण (Points) – मोजण्याचे सर्वात लहान एकक. गुणांक वाढ (0) -15-30-40.
  2. खेळ (Games) – खेळात प्रत्येकी 4 गुण असतात आणि जेव्हा खेळाडू कमीतकमी २ अॅड्वान्टेज गुणांसह 4 गुणांवर पोहोचतो तेव्हा तो जिंकतो.
  3. संच (Sets) – एका संचामध्ये 6 खेळ असतात आणि जो खेळामध्ये प्रथम २ अॅड्वान्टेज गुणांसह पोहोचतो तो खेळाडू / संघ जिंकतो.
  4. ऍडव्हानटेज संच (Advantage Set) – 6-6 चा खेळ स्कोअर गाठल्यास आणि अॅड्वान्टेज संचाचा नियम वापरल्यास खेळाडू / संघ केवळ २ खेळाच्या अॅड्वान्टेजसह सेट जिंकू शकतो.
  5. सामने (Matches) – एक सामना सामान्यत: सर्वोत्तम 3 संचामध्ये (सेटमध्ये) किंवा सर्वोत्तम संचामध्ये 5 (सेटमध्ये) खेळला जातो.
  6. ड्यूस (Deuce)- जर 40-40 ची धावसंख्या गाठली असल्यास ही स्थिती उद्भवते. खेळ जिंकण्यासाठी खेळाडू / संघाने सतत 2 गुण जिंकणे आवश्यक आहे. जर एखाद्या खेळाडूने एक बिंदू जिंकला तर त्याचा फायदा आहे, परंतु पुढील बिंदू गमावल्यास, स्कोअर ड्युसवर परत येईल.
  7. टाय ब्रेक गेम (Tie-break game) – जर 6-6 च्या खेळाची धावसंख्या गाठली गेली आणि टाय ब्रेक सेट नियमांचा वापर केला असेल तर सेटमध्ये कोण जिंकतो हे ठरवण्यासाठी खेळाडूंनी टाय ब्रेक गेम खेळला पाहिजे. टायब्रेक गेममध्ये खेळाडू / संघाने जिंकण्यासाठी दोन अॅड्वान्टेज गुणांसह 7 गुण गाठणे आवश्यक आहे. टायब्रेक गेमच्या सर्व्हिंग फॉरमॅटसाठी खेळाडू 1 पहिल्या पॉईंटसाठी सर्व्ह करतो खेळाडू 2 पुढील दोन गुणांसाठी सर्व्ह करतो, त्यानंतर खेळाडू 1 पुढील दोन गुणांसाठी सर्व्ह करतो आणि असे चालू राहते.

एकेरी टेनिस नियम (Singles Tennis Rules)

टेनिस कोर्टाचा आकार (Court Size)

एकेरी टेनिस कोर्ट अंतर्गत बाजूच्या रेषेचा वापर करते आणि ते एकूण 27 फूट रुंद 78 फूट लांब असते.

सर्व्हिंग ऑर्डर (Serving Order)

टॉस जिंकणारा खेळाडू प्रथम कोण सर्व्ह करेल ते निवडतो. जो प्रथम सर्व्ह करतो तो पहिल्या खेळाच्या संपूर्ण कालावधीसाठी सर्व्ह करतो. खेळानंतर, पुढील सर्व्हर शेवटचा चेंडू प्राप्त झालेला खेळाडू असेल आणि तो दुसर्‍या खेळाच्या कालावधीत सर्व्ह करणारा खेळाडू असेल. प्रत्येक विषम क्रमांकाच्या खेळासाठी खेळाडू कोर्टाची बाजू बदलतात.

टाय ब्रेक सर्व्हिंग ऑर्डर (Tie-Break Serving Order)

जर 6-6 ची धावसंख्या गाठली गेली आणि टाय ब्रेकचे नियम वापरले गेले तर कोणता खेळाडू सेट जिंकतो हे निर्धारित करण्यासाठी टाय ब्रेक खेळ खेळला जातो. टायब्रेक खेळासाठी प्रथम कमीतकमी 2 अॅड्वान्टेज गुणांसह 7 गुण गाठणे हे लक्ष्य असते आणि असे केल्याने सेटचा विजय निश्चित होतो. प्रथम सर्व्ह करणारा खेळाडू साधारणपणे 6-6 किंवा 12 गेमनंतर सर्व्ह करेल.

टायब्रेकची सर्व्हिंग ऑर्डर खालीलप्रमाणे आहे.

  1. गुण 1: खेळाडू A
  2. गुण 2: खेळाडू B
  3. गुण 3: खेळाडू B
  4. गुण 4: खेळाडू A
  5. गुण 5: खेळाडू A
  6. गुण 6: खेळाडू B
  7. गुण 7: खेळाडू B
  8. गुण 8: खेळाडू A
  9. गुण 9: खेळाडू A
सामन्याचे स्वरूप (Match Format)

एकेरी सामना बर्‍याचदा सर्वोत्कृष्ट 3 सेटमध्ये खेळला जातो, जरी काही पुरुष एकेरी टूर्नामेंट्स सर्वोत्कृष्ट 5  सेटमध्ये खेळत असले तरी खरोखर हे सर्व स्पर्धेच्या नियमांनुसार खेळाडूंच्या आवडीवर अवलंबून असते.

दुहेरी टेनिस नियम (Doubles Tennis Rules)

टेनिस कोर्टाचा आकार (Court Size)

दुहेरी कोर्ट बाहेरील बाजूच्या रेषेचा वापर करते आणि एकूण 36 फूट रुंद आणि 78 फूट लांब असते.

सर्व्हिंग ऑर्डर (Serving Order)

नाणेफेक जिंकणारा संघ प्रथम कोणता संघ सर्व्ह करेल ते निवडतो. जो प्रथम सर्व्ह करतो तो पहिल्या खेळाच्या संपूर्ण कालावधीसाठी सर्व्ह करतो. खेळानंतर, पुढील सर्व्हर त्या टीमकडून निवडला जातो आणि दुसर्‍या खेळाच्या कालावधीसाठी तो सर्व्हर सर्व्ह करतो. प्रत्येक विषम क्रमांकाच्या खेळासाठी, संघ कोर्टाची बाजू बदलतात आणि पहिल्या खेळापासून अद्याप सर्व्ह न करणाऱ्या खेळाडूला आता सर्व्ह करावेच लागते आणि दुसऱ्या संघात अद्याप सर्व्ह न करणाऱ्या खेळाडूला नंतर सर्व्ह करावेच आणि असेच खेळ चालतात.

टाय ब्रेक सर्व्हिंग ऑर्डर (Tie-Break Serving Order)

टायब्रेकसाठी सर्व्हिंग ऑर्डर खालीलप्रमाणे आहेः

  1. गुण 1: खेळाडू A
  2. गुण 2: खेळाडू X
  3. गुण 3: खेळाडू X
  4. गुण 4:: खेळाडू B
  5. गुण 5: खेळाडू B
  6. गुण 6: खेळाडू Y
  7. गुण 7: खेळाडू Y
  8. गुण 8: खेळाडू A
  9. गुण 9: खेळाडू A
सामन्याचे स्वरूप (Match Format)

दुहेरी सामना बर्‍याचदा सर्वोत्कृष्ट 5 सेटमध्ये खेळला जातो.


लोकप्रिय टेनिस खेळाडू (Popular Tennis Players)

टेनिस हा एक वेगवान विकसनशील खेळ आहे ज्यात नवीन प्रतिभा असलेले खेळाडू विविध स्पर्धांमध्ये अव्वल कौशल्य असलेल्या खेळाडूंशी जवळून स्पर्धा करतात. या खेळामध्ये अव्वल राहणे आणि क्रमवारीत सातत्य राखणे तितकेच कठीण आहे. खेळाडूंच्या पिढ्या आल्या आणि गेल्या. काही खेळाडू आपल्या उत्कृष्ट कामगिरीमुळे चर्चेत राहिले आणि त्यांनी जिंकत राहण्यासाठी तरूण आणि अव्वल टेनिसपटुंशी स्पर्धा केली.

त्यापैकी काही खेळाडूंकडे खूप महान रेकॉर्ड्स आहेत ज्यांना तोडण्यासाठी नवीन खेळाडूंना बराच कालावधी लागणार आहे हे सर्वकालिक महान खेळाडू केवळ कोर्टावरच हुशार नसून आपल्या वैयक्तिक जीवनातही यशस्वी आहेत. असे काही खेळाडू आहेत ज्यांना टेनिस चाहते कधीही विसरु शकणार नाही. त्यातील 8 सर्वाधिक नामांकित टेनिसपटू खालीलप्रमाणे आहेत:

रॉजर फेडरर (Roger Federer)

रॉजर फेडरर हा जगातील सर्वात लोकप्रिय एथलीट्सपैकी एक आहे आणि तो आतापर्यंतचा सर्वोत्कृष्ट टेनिसपटू म्हणून ओळखला जातो.

1998 साली कामगिरी सुरू केल्यापासून बासेलच्या या व्यक्तीने 16 ग्रँड स्लॅम जिंकले असून 285 आठवड्यांसाठी जागतिक क्रमवारीत प्रथम क्रमांकावर राहण्याचा विक्रम त्याने केला आहे. या पूर्वी पेटे संप्रासच्या नावावर होता ज्याने सतत २66 आठवडे ही कामगिरी केली आहे. यामध्ये स्विससाठी सलग 237 आठवड्यांच्या विक्रमाचा समावेश आहे.

मारिया शारापोवा (Maria Sharapova)

मारिया शारापोवाने 2004 च्या विम्बल्डन जेतेपद जिंकल्यापासून कायम तिच्या घराच्या बाहेर प्रायोजकांची रांगच लागली.

या रशियन खेळाडूला सर्व काही मिळाले आहे. खेळ, सौंदर्य, व्यक्तिमत्व,  यश, इ. मारिया शारापोव्हा ही या ग्रहावरील सर्वाधिक मानधन घेणारी महिला खेळाडू आहे. तिचे वार्षिक प्रायोजकत्व अंदाजे 25 दशलक्ष डॉलर्स इतके आहे आणि जेव्हा आपण तिच्या करिअरच्या 16 दशलक्ष डॉलर्सची बक्षिसांचा समावेश करता तेव्हा तिची अगदी नंतरच्या जीवनासाठीही पूर्तता आहे असे दिसते.

राफेल नदाल (Rafael Nadal)

राफेल नदालचा हास्यमय स्वभाव आणि वेगवान यशस्वी वाटचाल यामुळे जगातील कोट्यावधी मुलांसाठी तो एक आदर्श आहे. राफेलकडे इतर खेळाडूंच्या तुलनेत सर्वात मजबूत फॅनबेस आहे, त्यामुळे तो प्रायोजकांद्वारे वेगाने लोकप्रिय झाला आहे.

कॅरोलीन वोज्नियाकी (Caroline Wozniacki)

जागतिक क्रमवारीत प्रथम क्रमांकाची कॅरोलीन वोज्नियाकी हिने 2005 मध्ये पदार्पण केल्यापासून प्रथम स्थान गाठले आहे. गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये अव्वल स्थानी येण्यापूर्वी तिने दरवर्षी वर्षाच्या शेवटी तिची रॅंकिंगमध्ये सुधारणा केली.

नोवाक जोकोविच (Novak Djokovic)

नोवाक जोकोविचच्या अलीकडील यशाने त्याने नजीकच्या काळात बर्‍याच प्रायोजकांना आकर्षित केले पाहिजे. या सर्बियनं टेनिसपटूच्या करिअरच्या बक्षिसाची रक्कम 27 दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे आणि प्रायोजकतेच्या करारांमधून तो लाखो कमावते.

ली ना (Li Na)

तिच्या अलीकडील यशामुळे ली नाने बरेच प्रायोजकांना आकर्षित केले आहेत. ग्रँड स्लॅम जिंकणारी आतापर्यंतची पहिला आशियाई आहे.

सेरेना विल्यम्स (Serena Williams)

विल्यम्स बहिणींमध्ये सेरेना विल्यम्स कदाचित लहान आहे, परंतु त्या दोघींमध्ये ती अधिक यशस्वी आहे. तिच्या नावावर 27 ग्रँड स्लॅम विजेतेपद आहेत, ज्यात 13 एकेरीचे विजेतेपद आहेत. सेरेना पुरुष किंवा महिला दोघांमध्ये एकमेव विद्यमान खेळाडू आहे जीने एकाच वेळी चारही ग्रँड स्लॅम एकेरीचे विजेतेपद मिळवले आहे आणि खेळाच्या इतिहासात अशी कामगिरी करणारी ती पाचवी महिला खेळाडू आहे.

व्हिनस विल्यम्स (Venus Williams)

व्हिनस विल्यम्स ही जगातील सर्वात श्रीमंत आणि लोकप्रिय महिला खेळाडूंपैकी एक आहे. पांढऱ्या खेळात व्हीनस आणि तिची बहीण सेरेना यांनी महिला टेनिसमधील शर्यतींचे बंधन तोडले आणि त्यादरम्यान त्यांनी 20 ग्रँड स्लॅम एकेरीचे जेतेपद पटकावले.


काय शिकलात?

आज आपण Tennis Information in Marathi टेनिस खेळाची माहिती मराठीत पहिली आहे. पोस्ट वाचल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद.


Share: 10

About Author:

Marathi Encyclopedia ही अशी जागा आहे, जिथे तुम्हाला सर्व प्रकारची माहिती उत्तम रीतीने मराठीमध्ये उपलब्ध करून देण्याचा आम्ही पुरेपूर प्रयत्न करतो. आम्ही नेहमी तुम्हाला खरी आणि खात्रीपूर्ण माहिती पुरवतो.

Leave a Comment